امامت و رهبری، حاکمان زمان

امام حسن سردار سپاه

شرکت در جبههی نبرد و فتوحات زمان خلفا یکی از موضوعات در خور اندیشه است. زیرا بسیاری از نبردها تحت اشراف امام علی (ع) شکل میگرفت و خلفا در موضوعات مهم با حضرت مشاوره و نظر وی را جلب مینمودند. به همین جهت جهاد مشروعیت خود را با اذن امام معصوم (ع) حاصل مینمود. به همین سبب مشاهده میشود که حضرت راضی میشوند فرزندانشان مانند حسن و حسین که بسیار برای وی عزیز و مغتنم بودند، جانشان را در خطر قرار داده، در جبهه شرکت نمایند.
تاریخ نمونههای فراوان از این خاطرات را در حافظه خود ضبط نموده است. چنانچه در سال ۲۶ هجری در زمان عثمان که آفریقا به دست سپاه اسلام فتح شد از جمله فرماندهان سپاه، حسن و حسین بودند، عبدالله بن ابی السرح فرمانده سپاه از عثمان یاری طلبید. عثمان حسن و حسین علیهما السلام و عبدالله بن زبیر و عبدالله بن
[صفحه ۸۹]
جعفر را به همراه سپاه اعزام نمود. [۱۱۰].
و نیز در فتح طبرستان در سال ۳۰ هجری که فرماندهی سپاه به عهده سعد بن عاص بود، حسن و حسین و عبدالله بن عمرو عبدالله بن عباس و عبدالله بن زبیر و عبدالله بن عمروعاص از جمله فرماندهان سپاه اسلام بودند. [۱۱۱].
در انقلاب مردم بر علیه عثمان تلاش امام علی (ع) این بود که فتنه را مهار نموده تا منجر به قتل خلیفه نشود. و در این راستا تا آن مقدار پیش رفت که برای حراست از خانه عثمان که در محاصره انقلابیون قرار داشت فرزندان دلبندش یعنی حسن و حسین را به نگهبانی خانه گماشت و امام مجتبی (ع) در انجام این مسوولیت سخت مجروح شد که خون از سر و صورت حضرت سرازیر شد. [۱۱۲] نقش مشارکت امام مجتبی و برادر بزرگوارش با اشراف امام علی تا این حد میباشد که جان خود را در معرض خطر جدی در جهت حفظ آرمان امت اسلامی و صلاح مسلمانان قرار میدادند.
در زمان حکومت داری علی (ع) نیز در کنار رهبری در رویدادهای مهم سیاسی و اجتماعی مشارکت داشتند. البته این نقش آفرینی امری طبیعی به نظر میرسد، زیرا در این زمان زعامت حق مداری علی شکل گرفته است و مشارکت در استقرار نظامی که علی زعامت آن را عهده دارد بسی افتخار بزرگ برای هر فرد مسلمان است.
از جانب دیگر امام مجتبی (ع) فردی مومن و پایدار در ایمان خویش و در زمینههای اجتماعی، فردی جسور و بسی شجاع میباشد. روشن است که چنین فردی بیشترین نقش را به عهده
[صفحه ۹۰]
خواهد داشت. چنین فردی خطر پذیرترین و پیش گام در عرصههای اجتماعی و نظامی خواهد بود.
در زمان پرفراز و نشیب زمامداری علی (ع) روی دادای مهم و بس شگفت انگیزی رخ داده است. شکل گیری احزاب و جریانهای اجتماعی و نیز پدیدار شدن فتنهها بخشی از آن را شکل میدهد.
جریانهای اجتماعی مانند تشکل همسو و همراه اهل بیت و احزاب چالشگر مانند قومیت حمراء، گسترش حزب عثمانیه و نیز سه فتنه مهم ناکثین و قاسطین و مارقین عمدهترین آنها میباشد. در مهار نمودن این فتنهها بیشترین نقش را بعد از امام علی، حسن بن علی علیهماالسلام به عهده دارد. در اولین جنگ داخلی «جمل» که امام همام به نیروی فراوان نیازمند بود، امام مجتبی بود که همراه عدهای مانند عمار و عبدالله بن عباس به کوفه و اطراف آن اعزام شدند و نیروی بسیاری را از کوفه بسیج جبهه نمودند. [۱۱۳] همان نیروی که تعادل جبهه را به سود علی (ع) تغییر داد و فتنه جمل را در کوتاهترین زمان از حدقه بیرون افکند.
در جنگ صفین حسن بن علی به همراه برادرش حسین فرماندهی سپاه را به عهده داشتند و در خط مقدم جبهه میخروشیدند. آن گونه در آغوش خطر قرار گرفته بودند که امام همام بر جان آنان بیمناک شد و فرمود این دو فرزندم را دریابید، که اگر شهید شوند نسل رسول الله (ص) منقطع خواهد شد: املکوا عنی هذا الغلام لا یهدنی فاننی انفس بهذین یعنی الحسن و الحسین علیهما السلام لئلا ینقطع بهما نسل رسول الله (ص) [۱۱۴] «این پسر را دریابید، تا با شهید شدنشان نسل
[صفحه ۹۱]
رسول الله (ص) بریده نشود و با شهید شدن آنها پشت من نشکند.» و بعد از صفین نیز حسن بن علی همواره در کنار علی و در رکاب علی در برهههای حساس یار علی بود. [۱۱۵].
تاریخ زندگی امام مجتبی (ع) گواهی میدهد که حضرت برجستهترین فرد بعد از پدر بوده است. در دوران قبل از امامت خویش در مسائل گوناگون اجتماعی و نظامی سهیم بوده و بیشترین فداکاری را در راه استقرار دین و نیز حکومت علوی را به زمان و شناخت فتنهها را گواهی میدهد. این صلابت حیدری هماره تداوم یافته و ارزش آفرینی نمود تا در زمان زمامداری خود حضرت به گونههای دیگر عرصه پدیداری و ظهور آن فراهم شد.
برگرفته از کتاب امام حسن علیه السلام الگوی زندگی نوشته: حبیب الله احمدی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *