احادیث تفسیری

امام حسن (ع) و تفسیر برخی آیات قرآن

اهل بیت علیهم السلام ترجمان و سخنگوی قرآن هستند و هرگاه سؤالی پیرامون آیات قرآن، مطرح میشد، آنان پاسخگو بودند. در
تفسیر اکثر آیات قرآن، روایات ائمه علیهم السلام وجود دارد. گروهی از امام حسن مجتبی علیه السلام پیرامون تفسیر برخی آیات
اتقوا الله حق تقاته و لا تموتن » : سؤالاتی مطرح نمودهاند و آن حضرت پاسخ داد: (سئل الحسن بن علی علیهماالسلام عن هذه الأیۀ
اتقوا [صفحه ۱۳۹ ] الله » : ۱۶۹ ]. أخاصۀ هی أم عامۀ؟ قال: نزلت فی قوم خاصۀ فتعقیب عامۀ ثم جاء التخفیف بعد ] « الا و أنتم مسلمون
۱۷۰ ] فقیل: یابن رسول الله فیمن نزلت هذه الآیۀ؟ فنکت الأرض ساعۀ ثم رفع بصره ثم نکس رأسه ثم رفع فقال: لما ] « ما استطعتم
۱۷۱ ]. فقال: بعض القوم: ما أنزل الله هذا انما یرید أن یرفع بضبع ابن ] « قل لا أسألکم علیه أجرا الا الموده فی القربی » : نزلت هذه الآیۀ
أم یقولون علی الله کذبا فان یشأ الله یختم علی » : عمه، قالوها حسدا و بغضا لأهل بیت النبی صلی الله علیه و آله و سلم فأنزل الله تعالی
و یمحق الباطل و یحق الحق بکلماته ان الله علیم » قلبک) [ ۱۷۲ ]. و لا تعتد هذه المقال و لا یشق علیک ما قالوا من قبل فان الله قال
۱۷۳ ] فشق ذلک علی رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و حزن علی ما قالوا و علم ان القوم غیر تارکین الحسد و ] « بذات الصدور
فلما نزلت « قد نعلم انه لیحزنک الذی یقولون فانهم لا یکذبونک و لکن الظالمین، بآیات الله یجحدون » البغضاء، فنزلت هذه الآیۀ
۱۷۴ ]. قال یوم غدیر خم: من کنت مولاه فان علیا مولاه اللهم وال من والاه و ] « یا ایها الرسول بلغ ما أنزل الیک من ربک » هذه الآیۀ
عاد من عاداه، فوقع فی قلوبهم ما وقع تکلموا فیما بینهم سرا حتی قال احدهما لصاحبه: من یلی بعد النبی صلی الله علیه و آله و سلم؟
.[۱۷۵] « و من یبدل نعمۀ الله من بعد ما جاءته فان الله شدید العقاب » : و من یلی بعدک هذا الأمر؟ لا نجعلها فی أهل البیت أبدا فنزل
و» الی قوله « یا أیها الذین آمنوا اتقوا الله حق تقاته و لا تموتن الا و أنتم مسلمون و اعتصموا بحبل الله جمیعا و لا تفرقوا » : ثم نزلت
۱۷۶ ]. فلما قبض النبی صلی الله علیه و آله و سلم مضوا علی رأیهم فی أهل بیت نبیهم و علی ما تعاقدوا ] « اولئک لهم عذاب عظیم
علیه فی حیاته و نبذوا آیات الله عزوجل و وصی رسوله و أهل بیته وراء ظهورهم کأنهم لا یعلمون.) [ ۱۷۷ ]. (از حضرت امام حسن
از خدا آن گونه که شایستهی ترسیدن از قدرتی چون اوست [صفحه ۱۴۰ ] بترسید، و نمیرید، » : علیه السلام دربارهی آیهی شریفهی
آیا این آیه اختصاصی است یا عمومی، فرمود: این آیه دربارهی گروه خاصی نازل شده است ولی « مگر آن که مسلمان باشید
گفته شد: ای پسر رسول خدا، این .« چندان که تواناییتان اجازه میدهد، خدای را پاس بدارید » دنبالهی عام دارد. ولی پس از آیهی
آیه دربارهی چه کسی نازل شده است؟ آن حضرت مدتی به زمین خیره شد و سپس نگاه به بالا کرد و آنگاه سر پایین انداخت و
نازل « بگو من برای آن پاداشی از شما نمیخواهم، جز دوستداری در مورد نزدیکان » سپس آن را بالا گرفت و فرمود: (وقتی آیهی
شد، برخی گفتند، خداوند این را نازل نکرده است، بلکه پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم میخواهد زیر بغل پسر عمویش را بگیرد
و بلندش کند. این را از راه حسادت و کینهتوزی نسبت به اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم گفتند. که خداوند چنین نازل
شما این گفتار را به حساب «. آیا آنان میگویند که بر خداوند دروغ بسته است؟ اگر خداوند بخواهد، بر قلب تو مهر میزند » : کرد
باطل را تباه میکند و با کلمات خود، حق را استوار، زیرا » : نیاور و آنچه که آنها پیش از این گفتند، بر تو گران نیاید. زیرا خداوند
این موضوع بر رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم گران آمد و بر آنچه که گفته بودند، اندوهگین «. او به درون دلها آگاه است
ما میدانیم که آنچه آنها بر » : شد و دانست که آنان حسد و کینهتوزی را کنار نخواهند گذاشت و به همین خاطر این آیه نازل شد
اما « و اساس اسلام از بین نمیرود » ، زبان میآورند، تو را غمگین میسازد، ولی بدون تردید آنان تو را تکذیب نخواهند کرد
ای پیامبر، آنچه را که از سوی پروردگارت به تو نازل شده » و وقتی این آیه نازل شد «. ستمگران آیات خداوند را انکار میکنند
هر کس من مولای اویم، علی مولای اوست. خداوندا دوست بدار هر » : پیامبر روز غدیر خم خطاب به مردم فرمود « است، ابلاغ کن
از این رو، آنچه که باید در دلهاشان اتفاق افتد، رخ داد «. کس را که دوستش دارد و دشمن بدار، هر کس را که دشمنش میدارد
و در نهان میان خود به صحبت پرداختند، چندان که یکی از آنها به رفیقش گفت: چه کس پس از پیامبر جانشین خواهد شد و
دومی به اولی گفت: پس از تو چه کسی جانشین خواهد بود و ما هرگز نخواهیم گذاشت اهل بیت پیامبر آن را به دست گیرند. در
ای» و سپس آیهی «. هر کس که نعمت خداوند را پس از آن که به سراغش آمد، تبدیل کند خداوند سخت کیفر است » اینجا آیهی
کسانی که ایمان آوردهاید، چندان که بایستهی خداوند است، او را پاس بدارید و نمیرید، مگر آنکه مسلمان باشید و به ریسمان
وقتی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم درگذشت، آنها طبق قراردادی که در حیات ایشان «… الهی چنگ زده و متفرق نشوید
گذاشته بودند نظریهی خود را دربارهی اهل بیت پیامبرشان، به اجرا [صفحه ۱۴۱ ] گذاشتند، و بیاعتنا، چندان که هیچ نمیدانند،
آیات خداوند و وصی رسول خدا و اهل بیت او را به کناری انداختند.)
برگرفته از کتاب فرهنگ سخنان امام حسن مجتبی علیه السلام نوشته: محمد دشتی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *