حوادث، وقایع، هجرت

امام حسن و شرکت در مباهله

در برخورد اندیشهها میان رسول الله (ص) و دگراندیشان، بسیاری از گفتمانها بین رسول الله (ص) و اهل کتاب شکل میگرفت. از میان این
[صفحه ۶۸]
گفتمانها گفتمان میان رسول الله (ص) و نصارای نجران بسیار برجسته میباشد که در خصوص آن قرآن رهنمود و اظهار نظر دارد.
با اینکه حقانیت رسول الله (ص)، بخصوص بر اهل کتاب بسیار شفاف بود؛ که هیچ گونه ابهام و بهانهای باقی نگذاشته بود و علمای آنان از ویژگیهای رسول الله (ص) همانند ویژگیهای فرزندانشان آگاه بودند: یعرفونه کما یعرفون ابنائهم. [۸۰] در عین حال دانشمندان اهل کتاب در اثر عناد، حق را کتمان نمودند و پیامبری حضرت را نپذیرفتند و گفتگوهای فراوان با حضرت انجام میدادند، که حضرت آنان را به صورت مستدل مجاب میساخت.
با این حال آنان بر موضع باطل خویش پافشاری مینمودند. تا آن حد که خدای سبحان پیشنهاد مباهله (اجرای مراسم دعا و نفرین بر علیه یکدیگر) نمود که دو گروه مسلمان و مسیحی در مراسم شرکت کنند و بعد از انجام نفرین هلاکت طرف مقابل را از خدای سبحان درخواست نمایند. پیشنهاد قرآن در این راستا این بود که: من حاجک فیه من بعد ما جائک من العلم فقل تعالوا ندع ابناءنا و ابناکم و نساءنا و نساءکم و انفسنا و انفسکم ثم نبتهل فنجعل لعنه الله علی الکاذبین. [۸۱] «هر گاه در مورد مسیح (ع) کسی با تو به گفتگو نشست به آنان بگو که بیایید ما با فرزندان خود شما نیز با فرزندان خود، ما با زنان خود و شما نیز با زنان خود، و ما خویشتن خویش و شما نیز خویشتن خویش حاضر شویم، آن گاه بر یکدیگر مباهله و نفرین نموده و لعنت خدا بر دروغ گویان بنهیم».
شرکت در این گونه مراسم بر کسی مقدور است که بر حقانیت
[صفحه ۶۹]
خویش باور داشته باشد. کسی که در حق محوری خود اندکی تردید دارد، هیچ گاه راضی به شرکت در چنین مراسمی نخواهد شد. به همین جهت نصاری نجران گرچه نخست با این پیشنهاد موافقت نمود لیکن رهبر روحانی آنان پیشنهاد کرد که در روز موعود بررسی کنید که محمد با چه کسانی در این مراسم شرکت میکند. اگر با عموم مسلمانان شرکت نمود، با آنها مباهله انجام دهید، لیکن اگر مشاهده نمودید که محمد با برگزیدگان خاندان خویش در مباهله شرکت مینماید از مباهله با وی بر حذر باشید که جز تباهی چیزی به بار نخواهد آورد.
لحظه موعود فرا رسید. دیدبانان نصاری که مراقب حرکت رسول الله (ص) بودند، مشاهده کردند رسول الله (ص) با عزیزترین افراد خویش از منزل خارج شده به صحرای اطراف مدینه روان است! از بین زنان تنها فاطمه (ع) همراه است، حتی همسران حضرت شرکت ندارند. از میان فرزندان تنها حسن و حسین همراه هستند. و فرد دیگری که همانند جان رسول الله (ص) میباشد، یعنی علی بن ابی طالب (ع) همراه است. مجموع افراد شرکت کننده در مراسم مباهله عبارتند از رسول الله (ص)، علی فاطمه، حسن و حسین (ع). نصارای نجران هنگامی که افراد شرکت کننده و حالت ملکوتی و تضرع آنان را دیدند، از شرکت در مباهله خودداری نمودند و پیشنهاد رهبر دینی خود را عملی ساختند. آنان به حضور حضرت رسیدند پیمان «جزیه» امضا نمودند و در کنار مسلمانان به زندگی مسالمت پرداختند. [۸۲].
زمخشری میگوید اسقف نجران هنگامی که رسول الله (ص) و
[صفحه ۷۰]
همراهانش را در مراسم مباهله دید گفت: صورتهایی میبینم که اگر خدا بخواهد بوسیله آنان کوه را از جابر بر میکند، اگر آنان نفرین کنند تا قیامت نسل نصاری ریشه کن خواهد شد. [۸۳] انتخاب پاکترین و شایستهترین افراد برای شکرت در مراسم مباهله میباشد. که تضرع و دعای آنان در درگاه خدای سبحان پذیرفته میشود. و به همین جهت رسول الله (ص) عموم مسلمانان را اجازه شرکت نداد، بلکه شایستهترین افراد را که از نظر خویشاوندی نیز نزدیکترین به حضرت بودند برگزید. همان گونه که رسول الله (ص) از آنان به عنوان بهترینهای روی زمین یاد میکرد: انا اباهلکم بخیر الارض.
و امام مجتبی (ع) خود روایت مینماید که رسول الله (ص) و، پدرم علی و مادرم فاطمه و من و برادرم حسین را از منزل بیرون بردند: فاخرج رسول الله (ص) من الانفس ابی و من البنین انا و اخی… [۸۴].
زمخشری در این باره اظهار میدارد که بهترین دلیل بر فضیلت اصحاب کسا شرکت آنان در مباهله میباشد. [۸۵].
شرکت کنندگان دراین مراسم شایستهترین و برترین و نزدیکترین افراد به رسول الله (ص) بودند، گرچه برخی از آنان مانند حسن و حسین کودک خردسال بودند، لیکن خردسالی سن در شایستگی معنوی دخیل نیست زیرا شایستگی افراد به سن آنان ارتباط ندارد چه بسیار افرادی که در سن کودکی تا آن مرحله از مقام بار مییابند، که شایسته مقام پیامبری باشند، چنانکه در مورد حضرت «یحیی» قرآن
[صفحه ۷۱]
میفرماید: یا یحیی خذ الکتاب بقوه و آتیناه الحکم صبیا. [۸۶] «ای یحی کتاب آسمانی را با توان خویش برگیر و در زمان کودکی نبوت را بر وی ارزانی داشتیم.» در مورد حضرت مسیح میفرماید: قال انی عبدالله آتانی الکتاب و جعلنی نبیا. [۸۷] مسیح در کودکی که تازه از مادر متولد شده بود به صورت اعجاز به سخن آمد «گفت من بنده خدا میباشم که خدای سبحن به من کتاب آسمانی ارزانی کرده و مرا به پیامبری برگزیده است.» با این سخنان هم افتراء ناروا را از دامن مادرش مریم، زدود و هم شایستگی خود را بر مقام پیامبری اثبات کرد.
با توجه به بیان آیه مباهله و سخنان رسول الله (ص) در پیرامون آن امام مجتبی برگزیدهترین فرد میباشد. و این یکی از بزرگترین افتخارهای وی است که هم قرآن و هم رسول الله (ص) آن را تایید مینمایند.
برگرفته از کتاب امام حسن علیه السلام الگوی زندگی نوشته: حبیب الله احمدی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *