سیره عملی و رفتاری

تولیت موقوفات و صدقات امام حسن

اشاره
طی حکمی از سوی امیرالمومنین علی علیهالسلام سرپرستی و تولیت اوقاف را برعهده گرفت.
[صفحه ۱۲۸]
در یکی از اوامر(و وصایای)آن بزرگوار آمده است:«هذا ما امر به عبدالله علی بن ابیطالب امیرالمومنین فی ماله، ابتغاء وجه الله، لیولجه به الجنه و یعطیه به الامنه. منها: فانه یقوم بذلک الحسن بن علی یاکل منه بالمعروف و ینفق منه بالمعروف، فان حدث بحسن حدث و حسین حی، قام بالامر بعده و اصدره مصدره. و ان لابنی فاطمه من صدقه علی مثل الذی لبنی علی، و انی انما جعلت القیام بذلک الی ابنی فاطمه ابتغاء وجه الله و قربه الی رسول الله صلی الله علیه و آله و تکریما لحرمته و تشریفا لوصلته. و یشترط علی الذی یجعله الیه ان یترک المال علی اصوله، و ینفق من ثمره حیث امر به و هدی له، و ان لا یبیع من اولاد نخیل هذه القری ودیه حتی تشکل ارضها غراسا [۱۷۳]؛ این فرمانی است از بندهی خدا، علی بن ابیطالب امیرالمومنین، دربارهی دارایی خود به خاطر به دست آوردن خشنودی خدا. نخستین کسی که این فرمان را انجام میدهد، حسن بن علی است. او از این اموال براساس مبانی صحیح شرعی بهره میگیرد و انفاق میکند. اگر برای حسن پیشآمدی روی داد و حسین زنده بود، او باید این کارها را انجام دهد و جانشین برادرش گردد. بدانید که بهرهی فرزندان فاطمه از صدقات علی درست مانند بهرهی سایر فرزندان علی است و این که سرپرستی آن را به پسران فاطمه واگذار نمودم، به خاطر خدا و به خاطر تقرب به رسول خدا صلی الله علیه و آله و بزرگداشت حرمت او و احترام پیوند خویشاوندیشان به او میباشد. با کسی که این اموال در دست اوست، شرط میکنم که اصل مال را حفظ کند و تنها از میوه و درآمدش در آن راهی که به او دستور دادهام انفاق کند و از
[صفحه ۱۲۹]
نهالهای نخل چیزی نفروشد تا همهی سرزمین، یکپارچه زیر پوشش نخل قرار گیرد و آباد شود.»این فرمان بعد از برگشت از صفین صادر شده و ابلاغ آن، جنبهی دستوری و حکمی دارد. و مضمونش میرساند که حکم تصدی اموال شخصی امیرالمومنین علیهالسلام نبوده، بلکه اموال امام و حاکم است که باید برای حفظ امامت و زعامت و خاندان پرفضیلت اهلبیت حفظ شود و حقوق و صدقات به اهلش برسد. باید گفت که این منصب یکی از مسوولیتها و شوون امامت است که آن را اختصاص به امام حسن و سپس امام حسین علیهالسلام میدهد، اگر غیر از این باشد،«ابتغاء وجه الله»و«تکریما لحرمته»معنایی ندارد. سخن دیگر این که معمولا در بسیاری از صدقات و موقوفات،«موقوف علیهم»یعنی کسانی که صدقات و موقوفات باید برای آنها مصرف شود، معین و مشخص شده است و اینها سادات و بنیالحسین علیهمالسلام بودند و یا فقرا و حجاج بیت الله الحرام و موارد دیگر(که توضیحش خواهد آمد)؛ لذا هیچ تردیدی وجود ندارد که حکم امام علیهالسلام به فرزندش جهت اموال شخصی نبوده، بلکه اموال و موقوفات و صدقات عمومی بوده است که در بحث آینده به آنها اشاره خواهد شد.
برگرفته از کتاب حقایق پنهان نوشته آقای احمد زمانی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *