احادیث و سخنان

خطبه امام حسن (ع) به هنگام صلح با معاویه

زمانی که معاویه وارد کوفه شد مردم اجتماع نمودند و معاویه بر منبر رفت و امام حسن نیز یک پله پایینتر از او نشست معاویه
خطاب به مردم گفت: ای مردم این حسن فرزند علی و فاطمه است که ما را برای خلافت لایق دانست. و خود را شایستهی آن
ندانست و آمد که با رغبت با ما بیعت کند. سپس به امام حسن علیه السلام گفت: برخیز ای حسن!. امام حسن علیه السلام بپاخاست و
خطبهای طولانی ایراد فرمود: قال علیه السلام: الحمد لله المستحمد بالآلاء و تتابع النعماء، و صارف الشدائد و البلاء عند الفهماء، و
عین الفهماء المذعنین من عباده، لامتناعه بجلاله و کبریائه و علوه من لحوق الأوهام ببقائه، المرتفع عن کنه ظنانۀ المخلوقین، من ان
یحیط بمکنون غیبه رویات عقول الرائین، و اشهد ان لا اله الا الله وحده فی ربوبیته و وحدانیته، صمدا لا شریک له، فردا لا ظهیر له و
اشهد ان محمدا عبده و رسوله، اصطفاه و انتجبه، و ارتضاه و بعثه داعیا الی الحق و سراجا منیرا، و للعباد مما یخافون نذیرا و لما
یأملون بشیرا، فنصح للأمۀ و صدع [صفحه ۳۰۸ ] بالرسالۀ، و ابان لهم درجات العمالۀ، شهاده علیها اموت و احشر، و بها فی الآجلۀ
اقرب و اجیر، و اقول معشر الخلایق فاسمعوا و لکم افئده و اسماع فعوا انا اهل بیت اکرمنا الله بالاسلام و اختارنا و اصطفانا و اجتبانا،
فاذهب عنا الرجس و طهرنا تطهیرا و الرجس هو الشک فلا نشک فی الله الحق و دینه ابدا و طهرنا من کل افن و عیبۀ مخلصین الی
آدم نعمۀ منه لم تفترق الناس فرقتین الا جعلنا الله فی خیرهما فادت الأمور و افضت الدهور الی ان بعث الله محمدا صلی الله علیه و آله
و سلم للنبوه و اختاره للرسالۀ و انزل علیه کتابه ثم امره بالدعاء الی الله عزوجل فکان ابی علیه السلام اول من استجاب لله تعالی و
افمن کان علی بینۀ من ربه و یتلوه » لرسوله و اول من آمن و صدق الله و رسوله و قد قال الله تعالی فی کتابه المنزل علی نبیه المرسل
۴۶۶ ]. فرسول الله صلی الله علیه و آله و سلم الذی علی بینۀ من ربه و ابی الذی یتلوه و هو شاهد منه و قد قال له رسول الله ] « شاهد منه
صفحه ۱۸۲ از ۳۲۶
صلی الله علیه و آله و سلم حین امره ان یسیر الی مکۀ و الموسم ببرائۀ سر بها یا علی فانی امرت ان لا یسیر بها الا انا او رجل منی و
انت هو فعلی من رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم منه و قال له نبی الله حین قضی بینه و
بین اخیه جعفر بن ابیطالب علیهماالسلام و مولاه زید بن حارثۀ فی ابنۀ حمزه اما انت یا علی فمنی و انا منک و أنت ولی کل مؤمن
بعدی فصدق ابی رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم سابقا و وقاه بنفسه ثم لم یزل رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم فی کل
و السابقون السابقون اولئک » موطن یقدمه و لکل شدیده یرسله ثقۀ منه به و طمأنینۀ الیه لعلمه بنصیحته لله عزوجل و انزل الله
۴۶۷ ]. فکان ابی سابق السابقین الی الله عزوجل و الی رسوله صلی الله علیه و آله و سلم و اقرب الأقربین و قد قال الله ] « المقربون
۴۶۸ ]. فابی کان اولهم اسلاما و ایمانا و اولهم الی الله و ] «. لا یستوی منکم من أنفق من قبل الفتح و قاتل اولئک اعظم درجۀ » : تعالی
و الذین جاؤوا من بعدهم یقولون ربنا اغفرلنا و لاخواننا الذین » : رسوله هجره و لحوقا و اولهم علی وجده و وسعه نفقۀ، قال سبحانه
۴۶۹ ]. فالناس من جمیع الأمم تستغفر له لسبقه ایاهم ] «. سبقونا بالایمان و لا تجعل فی قلوبنا غلا للذین آمنوا ربنا انک رؤوف رحیم
و السابقون الأولون من » : الی الایمان بنبیه صلی الله علیه و آله و سلم ذلک انه لم یسبقه الی الایمان احد و قد قال الله تعالی
۴۷۰ ]. فهو سابق جمیع السابقین فکما ان الله عزوجل ] «. المهاجرین و الأنصار و الذین [صفحه ۳۰۹ ] اتبعوهم باحسان رضی الله عنهم
اجعلتم سقایۀ الحاج و عماره » : فضل السابقین علی المتخلفین و المتأخرین فضل سابق السابقین علی السابقین و قد قال الله عزوجل
۴۷۱ ]. فهو المؤمن بالله و المجاهد فی سبیل الله حقا و فیه نزلت ] « المسجد الحرام کمن آمن بالله و الیوم الآخر و جاهد فی سبیل الله
هذه الایۀ و کان ممن استجاب لرسول الله صلی الله علیه و آله و سلم عمه حمزه و جعفر ابن عمه فقتلا شهیدین رضی الله عنهما فی
قتلی کثیره معهما من اصحاب رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم فجعل الله حمزه سید الشهداء من بینهم و جعل لجعفر جناحین
یطیر بهما مع الملائکۀ کیف یشاء من بینهم، و ذلک لمکانهما من رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و منزلتهما و قرابتهما منه صلی
الله علیه و آله و سلم و صلی رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم علی حمزه سبعین صلوه من بین الشهداء، الذین استشهدوا معه، و
کذلک جعل الله تعالی لنساء النبی صلی الله علیه و آله و سلم للمحسنۀ منهن اجرین، و للمسیئۀ منهن وزرین ضعفین لمکانهن من
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و جعل الصلوه فی مسجد رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم بالف صلوه فی سایر المساجد الا
مسجد الحرام، و مسجد ابراهیم خلیله علیه السلام، و ذلک لمکان رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم علی کافۀ المؤمنین، فقالوا یا
رسول الله کیف الصلوه علیک؟. فقال: فقولوا اللهم صل علی محمد و آل محمد فحق علی کل مسلم ان یصلی علینا مع الصلوه علی
النبی صلی الله علیه و آله و سلم فریضۀ واجبۀ و احل الله تعالی خمس الغنیمۀ لرسوله صلی الله علیه و آله و سلم و اوجبها فی کتابه و
اوجب لنا من ذلک ما اوجب له و حرم علیه الصدقۀ منه و حرمها علینا منه فادخلنا فله الحمد فیما ادخل فیه نبیه صلی الله علیه و آله و
سلم و اخرجنا و نزهنا مما اخرجه منه و نزهه کرامۀ کرمنا الله عزوجل بها و فضیلۀ فضلنا بها علی سائر العباد فقال الله تعالی لمحمد
فقل تعالوا ندع ابنائنا و ابنائکم و نسائنا و نسائکم و انفسنا و » صلی الله علیه و آله و سلم حین جحده کفره اهل الکتاب و حاجوه
۴۷۲ ]. فاخرج رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم من الأنفس معه ابی، و من البنین ] « انفسکم ثم نبتهل فنجعل لعنۀ الله علی الکاذبین
انما » : انا و اخی، و من النساء فاطمۀ امی من الناس جمیعا فنحن اهله و لحمه و دمه و نفسه، و نحن منه و هو منا و قد قال الله تعالی
۴۷۳ ]. [صفحه ۳۱۰ ] لما نزلت آیۀ التطهیر جمعنا رسول الله صلی الله ] « یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت و یطهرکم تطهیرا
علیه و آله و سلم انا و اخی و امی و ابی فجعلنا و نفسه فی کساء لأم سلمۀ خیبری، و ذلک فی حجرتها و فی یومها، فقال اللهم هؤلاء
اهل بیتی و هؤلاء اهلی و عترتی فاذهب عنهم الرجس و طهرهم تطهیرا، فقالت امسلمۀ رضی الله عنهما انا ادخل معهم یا رسول الله؟
فقال لها رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم یرحمک الله انت علی خیر و الی خیر و ما ارضانی عنک و لکنها خاصۀ لی و لهم ثم
مکث رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم بعد ذلک بقیۀ عمره حتی قبضه الله الیه یأتینا فی کل یوم عند طلوع الفجر فیقول الصلوه
و امر رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم بسد .« انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت و یطهرکم تطهیرا » یرحمکم الله
صفحه ۱۸۳ از ۳۲۶
الأبواب الشارعۀ فی مسجده غیر بابنا فکلموه فی ذلک فقال اما انی لم اسد ابوابکم و افتح باب علی من تلقاء نفسی و لکن اتبع ما
یوحی الی و ان الله امر بسدها و فتح بابه فلم یکن احد من بعد ذلک تصیبه الجنابۀ فی مسجد رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و
یولد فیه غیرنا الأولاد غیر رسول الله و ابی علیهماالسلام تکرمۀ من الله تعالی لنا و تفضلا اختصنا به علی جمیع الناس و هذا باب ابی
قرین باب رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم فی مسجده، و منزلنا بین منازل رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و ذلک ان الله امر
نبیه صلی الله علیه و آله و سلم ان یبنی مسجده، فبنی فیه عشره ابیات تسعۀ لنبیه و ازواجه و عاشرها و هو متوسطها لأبی، فها هو بسبیل
مقیم و البیت هو المسجد المطهر، و هو الذی قال الله تعالی اهل البیت فنحن اهل البیت و نحن الذین اذهب الله عنا الرجس و طهرنا
تطهیرا. أیها الناس لو قمت حولا فحولا اذکر الذی اعطانا الله عزوجل و خصنا به من الفضل فی کتابه، و علی لسان نبیه صلی الله علیه و
آله و سلم لم احصه، و انا ابن النذیر البشیر و السراج المنیر الذی جعله الله رحمۀ للعالمین، و ابی علی ولی المؤمنین و شبیه هارون، و
ان معاویۀ بن صخر زعم انی رایته للخلافۀ اهلا، و لم ار نفسی لها بها اهلا فکذب معاویۀ و ایم الله لأنا اولی الناس بالناس فی کتاب
الله، و علی لسان رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم غیر انا لم یزل اهل البیت مخیفین (تحیفین خ) مظلومین مضطهدین منذ قبض
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم فالله بیننا و بین من ظلمنا حقنا و نزل علی رقابنا و حمل الناس علی اکتافنا و منعنا سهمنا فی کتاب
الله من الفییء و الغنائم و منع امنا فاطمۀ علیهاالسلام ارثها من ابیها انا لا نسمی (انا لا اسمی خ) احدا [صفحه ۳۱۱ ] و لکن اقسم بالله
قسما تالیا لو ان الناس [بایعوا أبی حین فارقهم رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم [ ۴۷۴ ] سمعوا قول الله عزوجل و رسوله لاعطتهم
السماء قطرها و الأرض برکتها و لما اختلف فی هذه الأمۀ سیفان و لاکلوها خضراء خضره الی یوم القیمۀ اذا و ما طمعت فیها یا معویۀ
و اصحابک من بعدک و قد قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم ما ولت امۀ امرها رجلا قط و فیهم من هو اعلم منه الا لم یزل
امرهم یذهب سفالا حتی یرجعوا الی ما ترکوا و قد ترکت بنواسراییل و کانوا اصحاب موسی، هارون أخاه و خلیفته و وزیره و عکفوا
علی العجل و اطاعوا فیه سامریهم و یعلمون أنه خلیفۀ موسی و قد سمعت هذه الأمۀ رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم یقول ذلک
لأبی علیه السلام أنه منی بمنزلۀ هارون من موسی الا انه لا نبی بعدی و قد رأوا رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم حین نصبه لهم
بغدیر خم و سمعوه و نادی له بالولایۀ ثم امرهم ان یبلغ الشاهد منهم الغایب و قد خرج رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم حذرا من
قومه الی الغار لما اجمعوا علی ان یمکروا به و هو یدعوهم لما لم یجد علیهم اعوانا و لو وجد علیهم اعوانا لجاهدهم و قد کف ابی
یده و ناشدهم و استغاث اصحابه فلم یغث، و لم ینصر، و لو وجد علیهم اعوانا ما اجابهم، و قد جعل فی سعۀ کما جعل النبی صلی الله
علیه و آله و سلم فی سعۀ و قد خذلتنی الأمۀ و بایعتک یا ابن حرب و لو وجدت علیک اعوانا یخلصون. ما بایعتک و قد جعل الله
عزوجل هارون فی سعۀ حین استضعفه قومه و عادوه کذلک انا و ابی فی سعۀ من الله حین ترکتنا الأمۀ و تابعت غیرنا و لم یجد علیهم
اعوانا و انما هی السنن و الأمثال یتبع بعضها بعضا ایها الناس انکم لو التمستم بین المشرق و المغرب رجلا ولد رسول الله صلی الله علیه
و آله و سلم و ابوه وصی رسول الله لم تجدوا غیری و غیر اخی فاتقوا الله و لا تضلوا بعد البیان و کیف بکم و انی ذلک لکم. الا و
انی قد بایعت هذا و اشار الی معویۀ و ان ادری لعله فتنۀ لکم و متاع الی حین ایها الناس انه لا یعاب احد بترک حقه و انما یعاب ان
یأخذ ما لیس له و کل صواب نافع و کل خطاء ضار لاهله، و قد کانت القضیۀ فهمها سلیمان فنفعت سلیمان، و لم تضر داود و اما
القرابۀ فقد نفعت المشرک، و هی والله للمؤمن انفع. قول رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم لعمه ابیطالب و هو فی الموت قل لا
الا الا الله اشفع لک بها یوم القیمۀ و لم یکن رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم یقول له و یعد الا ما یکون منه علی یقین، و لیس
و لیست التوبۀ للذین یعملون السیئات حتی اذا » : ذلک [صفحه ۳۱۲ ] لأحد من الناس کلهم غیر شیخنا اعنی اباطالب یقول الله عزوجل
یا ایها الناس اسمعوا و عوا و .« حضر احدهم الموت قال انی تبت الان و لا الذین یموتون و هم کفار اولئک اعتدنا لهم عذابا الیما
اتقوا الله و راجعوا و هیهات منکم الرجعۀ الی الحق و قد صارعکم النکوص، و خامرکم الطغیان و الجحود انلزمکموها و انتم لها
کارهون. و السلام علی من اتبع الهدی [ ۴۷۵ ]. امام حسن علیه السلام فرمود: (سپاس خدای را که به خاطر نعمتهای پیدا و پنهان
صفحه ۱۸۴ از ۳۲۶
پیدرپی در نزد بندگان دارای یقین به ذات او، مورد ستایش است. و بازدارندهی گرفتاریها و بلاها از بندگان معترف و داناست،
آن همه کبریا و جلال، او غیر قابل درک بوده و اوهام به چگونگی بقای او نرسند. و از اینکه اندیشهی صاحب نظران به مکنون
غیب او دست یابد بسی دور است. و گواهی دهم که خدایی جز خداوند نبوده و در ربوبیت و وحدانیتش یکتاست. بینیاز است. و
او را همتایی نیست. تنهاست و او را رقیبی نیست و به حق آن که بر آن میمیرم و به آن محشور میشوم و به وسیلهی آن به خداوند
تقرب پیدا میکنم و پناه میجویم، گواهی میدهم؛ که محمد بندهی او و فرستادهی اوست، وی را برگزیده و انتخاب کرده است و
از او راضی است و به عنوان [صفحه ۳۱۳ ] دعوت کنندهی به حق او را مبعوث به رسالت کرده است و چراغ فروزان است. و برای
بندگان از آنچه میترسند، بیم دهنده است. و نسبت به آنچه که بدان امید دارند، بشارت دهنده است، پس دلسوز امت شد و سینه
برای رسالت گشود و مراتب عمل را برایشان روشن ساخت. و شما ای جمعیت! اینک میگویم و شما گوش فرا دارید و شما را دل
و گوش است، پس بشنوید و درک کنید. ما خاندانی هستیم که خداوند ما را با اسلام کرامت بخشید و ما را انتخاب کرد و برگزید
و انتخاب برتر کرد و از ما پلیدیها را زدود و به طهارتی مخصوص پاکیزه کرد و پلیدی همان شک است، ما در خداوند حق، و در
دین او هرگز شک نکنیم نعمتی که به ما داده است، ما را پدر در پدر. نسل در نسل تا خود حضرت آدم؛ از هر سستی و نقصی مبرا
ساخت و ما را جزء بندگان مخلص خود قرار داد. مردم هرگز دو شاخه نشدند، مگر آن که ما را در شاخهی بهتر آن قرار داد و این
همچنان برقرار و در طول قرون ماندگار بود تا آن که خداوند محمد صلی الله علیه و آله و سلم را برای پیامبری انتخاب کرد و او را
برای پیامرسانی برگزید و کتاب خویش را بر او نازل کرد و سپس به او دستور داد تا مردم را به سوی خداوند بزرگ فراخواند و
پدر من نخستین کسی بود که دعوت خدای بزرگ و فرستادهی او را لبیک گفت و نخستین کسی بود که ایمان آورد. و خداوند و
آیا آن که دلیل » : فرستادهی او را تصدیق کرد. البته خداوند بزرگ در کتاب خود که بر پیامبر مرسل خویش فرستاد، فرمود
و پیامبر «.« مانند کسی است که این گونه نباشد » ؟ آشکاری از پروردگار خویش دارد و به دنبال آن شاهدی از سوی او میباشد
صلی الله علیه و آله و سلم وقتی که به پدرم دستور داد تا آیهی برائت [از مشرکان] را سوی مکه و موسم حج برد، خطاب به او
فرمود: ای علی آن را همراه ببر زیرا من فرمان دارم که آن آیات را نباید کسی جز من یا مردی از من همراه برد و تو همانی. پس
علی علیه السلام از رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم است و رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم از اوست و پیامبر خدا وقتی میان
او و برادرش جعفر بن ابیطالب و خدمتکارش زید بن حارثه در جریان دختر حمزه داور شد. فرمود: اما تو ای علی از منی و من از
تو و تو بعد از من و ولی هر مؤمنی هستی. پس پدرم پیش از همه رسول الله را تصدیق نمود و با جان خود از وی محافظت کرد و
سپس چنان بود که رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم همواره او را در هر موقعیتی پیش مرگ قرار میداد و برای هر مشکل
جانفرسایی، او را روانه میکرد، به دلیل آن که به او اطمینان داشت و آرامش خیال به او داشت، زیرا میدانست وی دلسوز خدای
و پدرم، پیشتاز پیشتازان به سوی «. پیشتازان [صفحه ۳۱۴ ] پیشتازند و آنهایند که مقربند » بزرگ است و خداوند چنین نازل کرد
کسانی » : خدای بزرگ و به سوی پیامبر او صلی الله علیه و آله و سلم و نزدیکترین نزدیکان بود و خدای بزرگ نازل کرده است
و پدرم، نخستین آنان در اسلام و ایمان بود و نخستین آنها «. که قبل از پیروزی انفاق کردند و جنگیدند، آنها درجات بیشتری دارند
بود از نظر هجرت و الحاق به خداوند و رسول او. و نخستین آنها بود از نظر انفاق نسبت به وسع و دارندگی خویش. خدای سبحان
آنان که پس از ایشان آمدند، میگویند پروردگارا ما و برادرانمان را که به ایمان بر ما سبقت گرفتهاند، بیامرز و در دل » : میفرماید
پس مردم از تمام امتها برای او استغفار میکنند، زیرا « ما حسد و کینهای نسبت به مؤمنان قرار مده. پروردگار تو مهربان و رحیمی
وی در ایمان به پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم بر آنها پیشی گرفته است و این بدان خاطر است که در ایمان کسی بر او پیشی
پیشگامان نخستین از مهاجران و انصار و کسانی که به نیکی از آنها پیروی کردند، » : نگرفته است. و خداوند بزرگ میفرماید
و او پیشگام تمام پیشگامان است و همچنان که خداوند بزرگ پیشگامان را بر عقب نشستگان و «. خداوند از آنها خشنود گشت
صفحه ۱۸۵ از ۳۲۶
آیا » : دنبالهروان فضیلت داده، پیشگامان اولیه را نیز بر پیشگامان بعدی فضیلت داده است. چرا که خداوند بزرگ فرموده است
سیراب کردن حجاج و آباد ساختن مسجدالحرام را همانند عمل کسی قرار دادید که به خدا و روز قیامت ایمان آورده و در راه او
و او همان مؤمن به خدا و مجاهد واقعی راه خدا بوده و این آیه دربارهی ایشان نازل شده است و نیز از جملهی .«؟ جهاد کرده است
کسانی که به رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم لبیک گفتند، عموهای ایشان، حمزه و پسر عمویش جعفر است که در کنار
کشتههای فراوانی از اصحاب رسول الله شهید شدند و خداوند از میان آنها، حمزه را سیدالشهداء قرار داد و برای جعفر دو بال قرار
داد که به وسیلهی آنها همراه ملائکه بر هر کجا در میان آنها پرواز کند و این به خاطر موقعیت آنان نزد رسول الله و منزلت و
قرابتشان بود و پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از میان شهدایی که با عموی پدرم به شهادت رسیده بودند، فقط بر حمزه نماز با
هفتاد تکبیر خواند. و همچنین خدای بزرگ برای نیکوکاران از همسران پیامبر دو برابر پاداشی را که برای زنان نیکوکار عادی قرار
میدهد، قرار داد. و برای بدکردارانشان به دو برابر گناه معین فرمود و این به خاطر موقعیتشان نسبت به رسول خدا صلی الله علیه و
آله و سلم بود و نماز گزاردن در مسجد رسول الله را برابر هزار نماز در دیگر مساجد به غیر از مسجدالحرام و مسجد ابراهیم خلیل
در مکه قرار داد و این نیز به [صفحه ۳۱۵ ] خاطر موقعیت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم بر تمام مؤمنان است. اصحاب گفتند:
پس بر عهدهی هر مسلمانی است .« اللهم صل علی محمد و آل محمد » ای رسول الله صلوات بر تو چگونه باید باشد؟ فرمود: بگویید
که ضمن صلوات بر پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به عنوان فریضهی واجب، بر ما نیز صلوات فرستد. و خدای بزرگ خمس یک
پنجم غنیمت و سود را برای پیامبرش حلال کرد و در کتاب خود پرداخت آن را بر مردم واجب کرد. و بر ما همان را روا دانست که
بر ایشان روا دانست و صدقه را به ایشان حرام دانست و بر ما نیز صدقه را حرام دانست. پس سپاس او راست که ما را داخل آن
قانونی نمود که پیامبرش را داخل در آن کرده بود. و ما را از آنچه که ایشان را خارج و پیراسته کرده بود، خارج و پیراسته کرد و
این به خاطر کرامتی بود که خدای بزرگ ما را بدان نواخت و به خاطر فضیلتی بود که ما را بدان بر سایر بندگان برتری داد. خدای
بگو بیایید پسران ما و پسران » : بزرگ هنگامی که کافران اهل کتاب محمد صلی الله علیه و آله و سلم را انکار کردند به ایشان فرمود
شما و زنان ما و زنان شما و نفوس خود ما و نفوس خود شما را فرا خوانیم و سپس نفرین کنیم و لعنت خدا را بر دروغگویان قرار
پس رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم همراه خود از نفوس، پدرم را و از پسران من و برادرم را و از زنان، مادرم را از میان «. دهیم
همانا » : تمام مردم برگزید. پس ما خانواده او و گوشت و خون و خود اوییم. و ما از اوییم و او از ماست و خدای بزرگ فرموده است
وقتی آیهی تطهیر نازل «. خداوند اراده فرموده است که پلیدی را از شما اهل بیت زدوده و شما را به طهارتی ویژه، پاکیزه گرداند
گرد آورد و ما و خودش را در کسای (ردای) خیبری امسلمه جمع کرد و این « من و برادر و مادر و پدرم را » شد، رسول الله ما را
و بنابراین در « نوبت امسلمه بود که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در خانهی او باشد » بدان خاطر بود که آن روز، روز امسلمه بود
خانهی او این اتفاق رخ داد، و فرمود: بارالها! اینان اهل بیت من و خانواده و عترت من هستند، پس پلیدی را از آنان بزدای و به
طهارتی ویژه پاکیزهیشان کن. امسلمه گفت: ای رسول خدا آیا من نیز میان آنان میباشم؟ پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم خطاب
به او فرمود: خدا تو را رحمت کند و سلامت باشی. من از تو دلگیر نیستم، ولی این موضوع ویژهی من و آنهاست. سپس رسول الله
صلی الله علیه و آله و سلم بقیهی عمرش را سپری کرد تا اینکه خداوند وی را به سوی خود فراخواند. [صفحه ۳۱۶ ] ایشان همه
انما یرید الله لیذهب » . روزه، هنگام طلوع فجر نزد ما میآمد و خطاب به ما میفرمود: خدا شما را رحمت کند، وقت نماز است
و رسول الله دستور داد دربهای باز شده به مسجد ایشان مسدود شوند، مگر درب « عنکم الرجس اهل البیت و یطهرکم تطهیرا
آنان در این باره با رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم « درب خانههایشان پیش از این به سوی مسجد باز میشد » . خانهی ما
گفتگو کردند و ایشان فرمودند: چنین نیست که من از پیش خود درب خانهی شما را مسدود و درب خانهی علی را گشوده نگه
داشته باشم، بلکه من پیرو آنم که به من وحی میشود و همانا که خداوند دستور به مسدود کردن درب خانههای شما و گشوده
صفحه ۱۸۶ از ۳۲۶
ماندن درب خانهی وی، داده است و پس از این دیگر کسی وجود نداشت که در مسجد رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم او را
جنابت حاصل آید و او را فرزند زاده شود، جز رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و پدرم علیه السلام به عنوان کرامت و تفضلی بر
ما که خداوند ما را بدان بر تمام مردم فضیلت داد و اینک درب خانهی پدرم، در کنار درب خانهی رسول الله صلی الله علیه و آله و
سلم در مسجد اوست و خانهی ما میان خانههای رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم است. و دلیل آن این است که: خداوند به
پیامبرش دستور داد؛ مسجد خود را بسازد و پیامبر در آن ده خانه ساخت که، نه خانهی آن برای پیامبر و همسران او بود و دهمین
خانهی آن که در وسط آنها قرار داشت، خانهی پدرم بود و اینک همان خانه همچنان پابرجاست. و بیت، همان مسجد مطهر است و
او، همان است که خداوند فرموده است اهل البیت و ما همان اهل بیتیم و ما همانها هستیم که خداوند پلیدی را از آنها زدوده و ما
را به طهارتی ویژه پاکیزه ساخته است. ای مردم! اگر من سالها برپا ایستاده و آنچه را که خدای بزرگ به ما مرحمت فرموده و از
فضایلی که در کتابش ما را بدان مفتخر ساخته، یا به زبان پیامبرش جاری ساخته است، بگویم، توان شمارش آن را ندارم و من
فرزند بشارت دهندهی بیم دهندهام. که خداوند او را رحمۀ للعالمین قرار داده است و پدرم علی بزرگ و سرپرست مؤمنان است و
مانند هارون است. و معاویۀ بن صخر، گمان برده است که من او را شایستهی خلافت میپندارم. و خودم را شایستهی آن نمیدانم،
بدانید که معاویه دروغ گفته است. سوگند به خدا که من، در کتاب خداوند و بر زبان رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم از خود
مردم بر مردم مقدم هستم. جز آن که ما اهل بیت از زمانی که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم درگذشت، همواره مظلومترین افراد
و مورد ستم و تحت فشار بودهایم، خداوند بین ما و آنان که بر ما ستم کرده و حقمان را به زور گرفتند و بر گردههای ما سوار
شدند و مردم را به دوش ما نشاندند. و سهم ما را از سود و غنیمتی [صفحه ۳۱۷ ] که در کتاب خدا معین شده جلوگیری کردند و
مادرمان فاطمه علیهاالسلام را از ارث پدری خود محروم کردند داور باشد. ما کسی را نام نمیبریم ولی من به خداوند مکرر قسم
بعد از وفات پیامبر با پدرم علی بیعت کرده » یاد میکنم که اگر مردم به سخن خدای بزرگ و پیامبر او گوش فراداده بودند، و
آسمان باران خود و زمین برکت خویش را بر سر آنها فرو میریخت و در میان این امت حتی دو شمشیر رد و بدل نمیشد. « بودند
و تا روز قیامت، زمین را شاداب و سرسبز یافته و از نعمتهای آن بهرهمند میشدند. در این صورت ای معاویه تو و اصحاب تو که
بعد از تو میآیند چه طمعی در آن دارید، در حالی که رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم فرموده است: هرگز نشود که کار امتی
را کسی بر عهده بگیرد در حالی که در میان آنها خبرهتر از او باشد مگر آن که کار آنان همواره رو به تنزل باشد. تا به آنجا برسد
که آنان به آنجا که رهایش کردهاند بازگردند. بنیاسراییل که اصحاب موسی بودند، هارون برادر و جانشین و وزیر او را رها کرده
و سجده بر گوساله کردند و از سامری خود پیروی کردند. در حالی که میدانستند هارون جانشین موسی در میان آنان است. این
امت به خوبی شنیده است که رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم این سخن را به پدرم میفرمود: که وی به منزلهی هارون است
نسبت به موسی، جز آن که پس از وی پیامبری نخواهد بود و آنها رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم را هنگام نصب علی در غدیر
خم دیدند، و از وی شنیدند که ایشان پدرم را به ولایت منصوب کرد و به آن مردم دستور داد که حاضرانشان، جریان را به غایبان
برسانند. رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم از بیم قوم خویش، هنگامی که یکدل شده بودند که برای او توطئهچینی بکنند، سوی
غار حرکت کرد و او آنها را برای کاری که یاوری برای آن نیافت، فرامیخواند و اگر یاوری مییافت، با آنان جهاد میکرد، پدرم
نیز دست نگه داشت و آنان را سوگند داد و از اصحاب خود کمک خواست ولی مورد کمک و یاری قرار نگرفت، و چنانچه
کمکی برای خویش مییافت بدانان [احتمالا در قضیهی حکمیت] تسلیم نمیشد و او از مسئولیت رها شد همچنان که پیامبر صلی
الله علیه و آله و سلم از مسئولیت رها شد. ای پسر حرب! این امت مرا خوار کردند که با تو بیعت کردم و چنانچه یارانی فداکار و
مخلص میداشتم با تو بیعت نمیکردم و خدای بزرگ هارون را از مسئولیت معاف داشت وقتی که قوم وی او را ناتوان کرده و با او
دشمنی ورزیدند و ما و پدرم نیز چنین شدیم که وقتی امت ما را واگذاشت و دنبالهرو غیر از ما شد و پدرم نیز بر علیه دشمنان
صفحه ۱۸۷ از ۳۲۶
یاوری نیافت. خداوند ما را از [صفحه ۳۱۸ ] مسئولیت آزاد ساخت و این موارد، سنتها و مثلهایی است که برخی در پی برخی
دیگر پدیدار میشوند. ای مردم! بدانید که اگر شما میان شرق و غرب به جستجوی کسی برآیید که فرزند رسول الله صلی الله علیه و
آله و سلم باشد و پدرش وصی رسول الله باشد، جز من و برادرم نخواهید یافت. پس، از خدا شرم کنید و پس از روشن شدن
[مسایل] گمراه نشوید، حال هر چه که شده است و اتفاق افتاده بدانید که من با این [و به معاویه اشاره کرد] بیعت کردم هر چند که
ای مردم! «. و حکومت معاویه دیری نپاید که از بین میرود » ، میدانم این، آزمایشی برای شماست و این وضعیت تا زمانی ادامه دارد
هیچ کس به خاطر ترک حق خویش مورد عیبجویی قرار نمیگیرد، بلکه وقتی مورد عیبجویی قرار میگیرد که آنچه که حق او
نیست، ستاند و هر صوابی سود خواهد داشت و هر خطایی برای صاحب آن زیانبار خواهد بود و موضوع چنان بود که حضرت
سلیمان آن را دریافت و به سلیمان سود برساند، ولی به داود هم زیان نرساند. اما قرابت (وقتی) به مشرک سود رسانید، پس به خدا
قسم، همان خویشاوندی با پیامبر، برای مؤمن سودآورتر است. سخن پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم است به عمویش ابوطالب در
حال مرگ که خطاب به عمویش ابوطالب فرمود: بگو لا اله الا الله تا بدان وسیله روز قیامت از تو شفاعت کنم. چنین نیست که
پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم سخنی بگوید و وعده دهد، مگر آن که نسبت به وفای به وعده در یقین و اطمینان باشد و این جز
توبه برای کسانی نیست که » : برای بزرگ ما یعنی ابوطالب برای کس دیگری از مردم اتفاق نیفتاده است. خدای بزرگ فرماید
کارهای زشت انجام میدهند و هنگامی که یکی از آنان را مرگ دررسید بگوید اینک توبه کردم و همچنین برای کسانی نیست
ای مردم! گوش دهید و درک کنید و از خدا بترسید و به «. که در حال کفر میمیرند. آنها را عذابی دردناک آماده ساختهایم
خویشتن باز گردید و دریغ از بازگشت شما به حق! که عقبگرد! شما را سخت بر زمین کوفته و سرکشی و انکار مدهوشتان کرده
و درود و سلام بر کسی که راه هدایت را « است. چگونه شما را به راه حق پایبند کنیم در حالی که شما از آن دل خوشی ندارید
(«. پیمود
برگرفته از کتاب فرهنگ سخنان امام حسن مجتبی علیه السلام نوشته: محمد دشتی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *