امامت و رهبری، حاکمان زمان

روش متفاوت امامان در جامعه

تفاوت شناخت و ارزیابی امامان و سیره آنان در بین پیروان آنان سبب آن شده است که دیدگاههای متفاوت و قرائتهای متضاد از رفتار آنها پدیدار شود. برخی بر این باورند که امامان ویژگیهای متفاوت دارند. برخی رویکرد شان به تبیین معارف و احکام دینی است.
اینان روشهای متفاوت امامان را گواه بر باور خود میپندارند. روش امام حسن مجتبی را روشی آشتی جو! و امام همام سالار شهیدان را ستیزهجو و امامان مانند صادقین را علاقمند بر فقامت دانش و پژوهش میپندارند. به همین جهت برخی که خود با روش امام حسن
[صفحه ۹۲]
تمایل دارند سیره امام حسین را در ستیز با یزید بر نمیتابند. همان گونه که افرادی از شیعیان نیز که ستیزهجو میباشند روش امام مجتبی را بر نمیتابند. گروه اول زبان انتقاد باز میگشایند که نهضت کربلا باعث هلاکت بدون ثمر امام و یارانش شده است. همان گونه که گروه دوم صلح امام مجتبی را سبب خواری و ذلت شیعه میپندارند! که از اصحاب خود امام نیز در حضور امام این گونه اظهار نمودند که با تو با سازش با معاویه سبب ذلت مومنان شدی! [۱۱۶].
نکته حایز اهمیت در این راستا این است که آیا خاستگاه روشهای متفاوت تفاوت روحیه امامان میباشد؟! یعنی امام حسن روحیه سازش داشته و از شجاعت و جسارت بهره کافی نداشته از جنگ و ستیز در هراس بوده با معاویه سازش نموده است؟! اما امام حسین (ع) روحیه ستیزهجو و سترگ و فردی شجاع و جسور و بیهراس از جنگ بوده است که در برابر ظلم یزید قیام نموده است؟! اگر خاستگاه روش روحیات امامان باشد این شناخت میتواند صحیح جلوهگر شود. لیکن اگر خاستگاه تفاوت موضعگیریها شرایط متفاوت زمان باشد نه روحیات امامان، آنگاه این دیدگاه باید درباره امام همام تغییر یابد.
اگر امامان در روحیات تقوا و طهارت و شجاعت و سخاوت و… و تعهد به آرمانهای الهی یکسان باشند: کلهم نور واحد باشند که در شرایط متفاوت نورافشانی مینمایند. آنگاه تفاوت روشها خاستگاهش شرایط زمان خواهد بود نه روحیات فردی امامان.
امام در برابر دفاع از این دین الهی متعهد است و با خدای سبحان
[صفحه ۹۳]
پیمان بسته در راه استقرار دین تلاش نماید، حال جان فدا کند یا پیمان صلح امضا کند.شرایط زمان به گونه متفاوت است که در یک زمان برای استقرار دین و حفظ کیان اسلامی و امت اسلامی باید قرارداد صلح امضاء نمود. و در شرایط دیگر باید برای رسیدن به همین اهداف ستیز کرد. تفاوتی نمیکند رهبری به عهده چه فردی باشد. روش را بر اساس تفاوت زمان باید انتخاب کرد. یعنی امام حسن اگر در زمان امام حسین رهبری را به دوش داشت همان روش امام حسین را در پیش داشت. و اگر امام حسین در شرایط زمانی امام مجتبی بود او نیز برای مصالح اسلام و مسلمانان با معاویه سازش مینمود. وقتی اگر خاستگاه روشها تفاوت و شرایط زمانی باشد، آنگاه آن دیدگاه مردود خواهد بود که امامان با یکدیگر تفاوت داشته باشند. یکی صلحجو دیگری ستیزهجو باشد.
بر این اساس اگر روحیات و ارزشهای الهی امامان یکسان ارزیابی شد و تفاوت روشها بازگشت به تفاوت زمانها نمود آنگاه هم روش امام حسن (ع) و هم روش امام حسین و سایر امامان را پیروان آنان برمیتابند و هم با ارزشها و معیارهای الهی منطبق میدانند. با تحلیلی صحیح و اوضاع اجتماعی و سیاسی امام مجتبی این نکته شفاف میشود، که تفاوت روشها خاستگاهش تفاوت جریانهای اجتماعی زمان و توانمندیها میباشد. همه امامان در حراست از آرمان الهی و استقرار دین خویشتن را متعهد میدانستند. مسوولیتهای متفاوت به رویکرد تفاوت زمانها بوده است و این گونه نیست که اگر استقرار دین جهاد مبارزه بطلبند و امام همام مثل مجتبی حسن از آن سرباز زند و یا اگر اقدام صلح جویانه برآیندی پربار
[صفحه ۹۴]
برای دین و مردم داشته باشد امام حسین بدان تن ندهد. این برداشتها انحرافی و کج راهگی است که ناشی از نداشتن شناخت صحیح از جریانهای متفاوت زمان و ویژگیهای یکسان امامان سرچشمه میگیرد.
برگرفته از کتاب امام حسن علیه السلام الگوی زندگی نوشته: حبیب الله احمدی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *