حوادث، وقایع، هجرت

علت پذیرش صلح از طرف امام حسن

با توضیح این نکته این باور در ذهنها شفاف خواهد شد که گردش معادلات اجتماعی به سود معاویه باعث پذیرش صلح است. البته نه آن مقدار که معاویه سپاه خویش را حریف موقعیت سپاه امام مجتبی ببیند، که اگر چنین بود معاویه پیش قدم به صلح نمیشد و بر آن اصرار نمیورزید. بلکه تزویر تا آن مقدار پیش رفته است که صلابت سپاه حق را شکسته و معاویه را بر آینده امیدوار ساخته است که اگر از راه سازش درآید چه بسا بتواند موقعیت مضطرب خویش را استقرار نهد. به همین جهت معاویه با به کار گیری تزویر جهت شکستن صلابت تشکل همسو اصرار بر صلح دارد.
بر این اساس این سخن که امام همام پیش قدم صلح بوده است مخدوش میباشد. امام همام در ابتدای امامت خویش به دلایلی که عمده تعهد الهی و حضور و بیعت مردم و امید به استواری مردم در میدان نبرد بود؛ همان روش پدر دلیرش امام علی (ع) را در مصاف با معاویه پیش میگیرد. چون همان شرایط که برای امام علی (ع) فراهم بود برای امام مجتبی نیز آماده بود. مدیریت توانمندی از نظر نیروی انسانی و تجهیزات نظامی و اطلاع کافی از توانمندی طرف مقابل و نیز پیروی مردم از دستورات امام همام همه این شرایط فراهم بود. در مقابل برای معاویه فراهم آمدن این گونه شرایط برای امام، نگران کننده است. و خود را حریف میدان نمیبیند. معاویه در شرایط همانند شرایط صفین قرار گرفته است. با این تفاوت که طعم تلخ لیله الهریر در کام معاویه مستقر و اینک تلخی آن شب در خاطر وی تداعی مینماید و عملا هیبت و صلابت و یورش سپاه اهل بیت را دیده
[صفحه ۱۵۲]
است. به همین جهت جا دارد بیش از صفین نگران باشد و در صدد گزینش راه دیگر برآید.
امام مجتبی (ع) چون شرایط ستیز را فراهم میبیند، همانند شرایط زمان علی، علی گونه تصمیم راسخ بر برخورد نظامی دارد تا ریشه فتنه را که در صفین نهال آن بر زمین نشانده شده بود، قطع کند. لیکن هنگامی که شرایط دگرگون شود، البته تصمیم را نیز دگرگون خواهد نمود. همانگونه که در صفین تا هنگامی که معادلات نظامی به سود امام (ع) بود تلاش بر تداوم جنگ بود، و هنگامی که تزویر در میان سپاه امام علی، تفرقه ایجاد نمود فرصت را از یاران علی گرفت، تصمیم امام نیز تغییر نمود.
در جنگ صفین مالک اشتر در نزدیکی خیمه معاویه قرار گرفت، قاصد از جانب امام آمد که دست از جنگیدن بکشید! مالک پیام فرستاد که به اندازه دوشیدن یک شتر به من مهلت دهید! عوامل نفاق تزویر اصرار کرد که اگر مالک بر نگردد علی را به قتل خواهیم رساند!
در جنگ صفین علی (ع) میگفت فریب قرآنهای عمروعاص را نخورید، قرآن منم. عوامل تزویر و تحجر و نفاق میگفتند ما با هواداران قرآن سر جنگ نداریم. اینگونه گردش باعث تحمیل صلح بر سپاه امام مجتبی (ع) میشود. که فرماندهی سپاه با هشت هزار نیرو به سپاه معاویه میپیوند! تحلیل چگونگی این گردش در بخش «تحلیل صلح در گفتار امام» نیز اشاره شده است. بر این اساس موضعگیری امام مجتبی تفاوتی با موضعگیری علی ندارد. روشی همانند روش علی در شرایط متفاوت از امام مجتبی پدیدار است.
[صفحه ۱۵۳]
برگرفته از کتاب امام حسن علیه السلام الگوی زندگی نوشته: حبیب الله احمدی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *