امامت و رهبری، حاکمان زمان

موقعیت اجتماعی سیاسی زمان امام حسن

امام حسن علیهالسلام در معرفی خود فرمود:
«انا شعبه من خیر الشعب، آبائی اکرم العرب، لنا الفخر و النسب، و السماحه عند الحسب، من خیر شجره انبتت فروعا نامیه، و اثمارا زاکیه، و ابدانا قائمه، فیها اصل الاسلام، و علم النبوه فعلونا حین شمخ بنا الفخر، و استطلنا حین امتنع منا العز، بحور زاخره لا تنزف و جبال شامخه لا تقهر [۸۹]؛
من بهترین و برترین شاخه از قبایل و اقوام عربم، پدر و اجدادم گرامیترین آنهایند. بزرگواری و افتخار در حسب و نسب مخصوص و منحصر در ماست، از شجرهای هستیم که شاخههای پر رونق و میوههای پاک و گرانبهایی دارد. ما خاندان نبوت و رسالتیم، در آن خانواده اساس اسلام و دانش پیامبری پیریزی گردیده است. عزت و افتخار پیامبری ما را برتری داد و آن گاه که دیگران مانع بودند، این عزت ریشهدارتر گشت. ما دریاهای ژرف و شگرفیم که هرگز خشک نمیشود و قلههای بلند و مرتفع و سرافرازیم که هرگز خوار و ذلیل نمیگردد.»
این مباهات و افتخار برخاسته از اعتماد به نفسی است که حسن بن علی علیهالسلام در خود میبیند و همین امتیازات، زیربنای اموری است که حضرت آنها
[صفحه ۷۱]
را بیان داشتهاند.
و دربارهی برتریهای فکری و سیاسی خود نسبت به دیگران فرمود:
«و لو کنت بالحزم فی امر الدنیا و للدنیا اعمل و انسب، ما کان لمعاویه باباس منی و اشد شکیمه و لکان رایی غیر ما رایتم [۹۰]؛
و اگر من به دنیا میپرداختم، کوشاتر و لایقتر از دیگران بودم. معاویه بن ابیسفیان هیچ گاه محکمتر، جدیتر و سختکوشتر از من نخواهد بود، ولی نظر من غیر از آن است که شما میپندارید.»
و در جای دیگر دربارهی برتریهای اجتماعی و معنوی و… خود فرمود:
«انا مستجاب الدعوه، انا ابن الشفیع المطاع، انا ابن اول من ینفض عن الراس التراب، انا من یقرع باب الجنه فیفتح له، انا ابن من قاتل معه الملائکه و احل له المغنم و نصر بالرعب من مسیره شهر [۹۱]؛
من آن کسی هستم که دعایش مستجاب میگردد. من فرزند کسی هستم که شفاعتش پذیرفته شد و فرمانش مطاع است. من فرزند کسی هستم که برای اولین بار خاک و غبار از سرش زدوده شد. [۹۲] من فرزند کسی هستم که چون در بهشت را بکوبد، به روی او باز خواهد شد. من فرزند آن کسی هستم که ملائکه به کمک و همراهی او با کفار جنگیدند (اشارهی به جنگ بدر است) و خداوند سبحان غنایم جنگی را بر او حلال نمود (فان لله خمسه و للرسول…) و با ایجاد ترس و وحشت در دل دشمن، او را یاری کرد و امید یک ماههی آنان را ناامید ساخت
[صفحه ۷۲]
– اشاره به غزوهی احزاب است -.»
دربارهی صفات ذاتی و اجتماعی و مکارم اخلاق امام مجتبی علیهالسلام افزون بر آنچه گذشت، باید توجه داشت که آن حضرت یکی از دو ثقلی است که رسول خدا صلی الله علیه و آله بعد از خود به یادگار گذاشت. حسن بن علی علیهالسلام از افراد «عترت» و «اهل بیت» است. در حدیثی امام مجتبی علیهالسلام فرمود:
«انا من اهل البیت الذین افترض الله مودتهم علی کل مسلم و قال: قل لا اسالکم علیه اجرا الا الموده فی القربی [۹۳]؛
من از اهل بیتی هستم که خداوند، محبت و دوستی آنان را بر هر مسلمانی واجب دانست و به رسولش فرمان داد که بگو: من در مقابل رسالت خود، هیچ گونه اجر و مزدی نمیخواهم، جز مودت و دوستی اهل قربی.»
ابنعباس (ره) از رسول خدا صلی الله علیه و آله پرسید: اقربای تو کدامند که اطاعت و دوستی آنها واجب است؟ حضرت پاسخ داد: «علی، فاطمه و دو فرزندش.»
جامعیت حسن بن علی علیهالسلام سبب شد که امید مسلمانان، به ویژه شیعیان و موالیان اهل بیت علیهمالسلام به آن حضرت باشد؛ مطالب محمد بن اسحاق بیانگر این حقیقت است.
محمد بن اسحاق معروف به ابنندیم (متوفای ۴۳۸ ه. ق.) مینویسد:
«ما بلغ من الشرف بعد رسول الله صلی الله علیه و آله ما بلغ الحسن بن علی، کان یبسط له علی باب داره فاذا خرج و جلس انقطع الطریق فما یمر احد من خلق الله اجلالا له، فاذا علم قام و دخل بیته فمر الناس.» [۹۴].
هیچ کس در فضل و شرافت بعد از رسول خدا صلی الله علیه و آله همانند حسن بن علی علیهالسلام
[صفحه ۷۳]
نبود. [۹۵] در خانهاش برای برآورن نیازمندیهای مردم باز بود. هرگاه از خانه خارج میشد، مردم جلو پایش میایستادند، به طوری که کسی عبور نمیکرد تا آن حضرت عبور کند و یا داخل منزل شود.
این ویژگیها و صفات موجب شد که بعد از رسول خدا صلی الله علیه و آله و در زمان پدر به خوبی از عهدهی کارهای اساسی برآید که توضیح بسیاری از آنها خواهد آمد.
او که امام منصوص بعد از پدرش علی بن ابیطالب علیهالسلام بود، برجستگیها و صفات پسندیدهای داشت که هریک لازمهی امامت بود و باعث میشد که از دیگران برتری یابد.
برگرفته از کتاب حقایق پنهان نوشته آقای احمد زمانی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *