احادیث و سخنان

نهج الحیاه – احادیث امام حسن (ع) – اجابت دعای امام علی

در تفسیر برهان حدیث مفصلی دربارهی مستجاب الدعوه بودن امام علی علیه السلام به نقل از امام حسن علیه السلام آمده است. قال
علیه السلام: لما کاعت الیهود عن هذا التمنی و قطع الله معاذیرهم قالت طائفۀ منهم و هم بحضره رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم
و قد کاعوا و عجزوا یا محمد فانت و المؤمنون المخلصون لک مجاب دعائهم و علی علیه السلام اخوک و وصیک افضلهم و
سیدهم؟. قال: رسول الله بلی. قالوا: یا محمد فان کان هذا کما زعمت فقل لعلی یدعوا لابن رئیسنا هذا فقد کان من الشباب جمیلا
نبیلا وسیما قسیما لحقه برص و جذام فقد صار حما لا یقرب و مهجورا لا یعاشر، یتناول الخبز علی اسنۀ الرماح، فقال رسول الله صلی
الله علیه و آله و سلم: ائتونی به، فاتی به فنظر رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و اصحابه منه الی منظر فظیع سمج قبیح کریه، فقال
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم: یا اباالحسن ادع الله له بالعافیۀ فان الله تعالی یجیبک فیه فدعا له فما کان عند فراغه من دعائه اذا
الفتی قد زال عنه کل مکروه و عاد الی افضل ما کان عنه من النبل و الجمال و الوسامۀ و الخیر و الحسن فی المنظر، فقال رسول الله
صفحه ۲۳۷ از ۳۲۶
صلی الله علیه و آله و سلم للفتی: آمن بالذی اغاثک من بلائک، قال الفتی: قد آمنت و حسن ایمانه. فقال ابوه: یا محمد ظلمتنی و
ذهبت منی بابنی لیته [صفحه ۴۳۷ ] کان اجذم و ابرص کما کان و لم یدخل الی دینک، فان ذلک کان احب الی، قال رسول الله
صلی الله علیه و آله و سلم: لکن الله عزوجل قد خلصه من هذه الآفۀ و اوجب له نعیم الجنۀ، قال ابوه: یا محمد ما کان هذا لک و
لصاحبک انما جاء وقت عافیته فعوفی و ان کان صاحبک هذا یعنی علیا مجابا فی الخیر فهو ایضا مجاب فی الشر فقل له یدعو علی
بالجذام و البرص. فانی اعلم انه لا یصیبنی لیتبین لهؤلاء الضعفاء الذین قد اغتروا بک ان زواله عن ابنی لم یکن بدعائه. فقال رسول
الله صلی الله علیه و آله و سلم: یا یهودی اتق الله و تهنأ بعافیۀ الله ایاک و لا تتعرض للبلاء و لما لا تطیقه و قابل النعمۀ بالشکر، فان من
کفرها سلبها و من شکرها امتری مزیدها. فقال الیهودی: من شکر نعم الله تکذیب عدو الله المفتری علیه انما ارید بهذا ان اعرف
ولدی انه لیس مما قلت له و ادعیته قلیل و لا کثیر و ان الذی اصابه من خیر لم یکن بدعاء علی صاحبک. فتبسم رسول الله صلی الله
علیه و آله و سلم و قال: یا یهودی هبک قلت ان عافیۀ بابنک لم تکن بدعاء علی علیه السلام و انما صادف دعائه وقت مجیء عافیته
ارأیت لو دعا علیک علی علیه السلام بهذا البلاء الذی اقترحته فاصابک. اتقول ان ما اصابنی لم یکن بدعائه، و لکن لأنه صادف
دعاؤه وقت بلائی؟ فقال: لا اقول هذا لان هذا احتجاج منی علی عدو الله فی دین الله و احتجاج منه علی و الله احکم من ان یجیب الی
مثل هذا فیکون قد فتن عباده، و دعاهم الی تصدیق الکاذبین. فقال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم: فهذا فی دعاء علی
علیه السلام لأبنک کهو فی دعائه علیک لا یفعل الله تعالی ما یلبس به علی عباده دینه، و یصدق به الکاذب علیه. فتحیر الیهودی لما
بطلت علیه شبهته و قال: یا محمد لیفعل علی علیه السلام هذا بی ان کنت صادقا. فقال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم لعلی: یا
اباالحسن قد ابی الکافر الا عتوا و طغیانا و تمردا فادع علیه بما اقترح و قل اللهم ابتله ببلاء ابنه من قبل. فقالها فاصاب الیهودی داء
ذلک الغلام مثل ما کان فی الغلام من الجذام و البرص و استولی علیه الآلام و البلاء و جعل یصرخ و یستغیث و یقول: یا محمد قد
عرفت صدقک فاقلنی. فقال رسول الله: صلی الله علیه و آله و سلم لو علم الله تعالی صدقک لنجاک و لکنه عالم بانک لا تخرج عن
هذا الحال الا ازددت کفرا و لو علم انه ان نجاک آمنت به لجاد علیک بالنجاه فانه جواد [صفحه ۴۳۸ ] کریم. قال فبقی الیهودی فی
ذلک الداء و البرص اربعین سنۀ آیۀ للناظرین و عبره للمتفکرین و علامۀ و حجۀ بینۀ لمحمد صلی الله علیه و آله و سلم باقیۀ فی
الغابرین و بقی ابنه کذلک معاف صحیح الأعضاء و الجوارح ثمانین سنۀ عبره للمعتبرین، و ترغیبا للکافرین فی الایمان، و تزهیدا لهم
فی الکفر و العصیان. و قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم حین حل ذلک البلاء بالیهودی بعد زوال البلاء عن ابنه: عباد الله
ایاکم و الکفر بنعم الله فانه مشوم علی صاحبه الا و تقربوا الی الله بالطاعات یجزل لکم المثوبات قصروا اعمارکم فی الدنیا بالتعرض
لأعداء الله فی الجهاد لتنالوا طول اعمار الآخره فی النعیم الدائم الخالد و ابذلوا اموالکم فی الحقوق اللازمۀ لیطول غناکم فی الجنۀ.
فقام اناس فقالوا: یا رسول الله نحن ضعفاء الأبدان قلیل الأموال لا نفی بمجاهده الأعداء و لا یفضل اموالنا عن نفقات العیالات فماذا
نصنع؟. قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم: الا فلیکن صدقاتکم من قلوبکم و السنتکم. قالوا:کیف یکون ذلک یا رسول الله؟.
قال صلی الله علیه و آله و سلم: اما القلوب فتقطعوا بها علی حب الله و حب محمد رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و حب علی
ولی الله و وصی رسول الله و حب المنتجبین للقیام بدین الله و حب شیعتهم و محبیهم و حب اخوانکم المؤمنین و الکف عن اعتقادات
العداوات و الشحناء و البغضاء و اما الألسنۀ فتطلقونها بذکر الله تعالی بما هو اهله و الصلوه علی نبیه محمد و علی آله الطیبین فان الله
تعالی بذلک یبلغکم افضل الدرجات و ینیلکم به المراتب العالیات. [ ۶۴۷ ]. امام حسن علیه السلام فرمود: (وقتی یهود از برآورده شدن
این آرزو درمانده شدند و خداوند [ ۶۴۸ ] بهانههای آنان را برچید، گروهی از آنان که نزد رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم
بودند و درمانده و ناتوان گشته بودند، گفتند ای محمد تو و مؤمنان خالص تو دعایشان مستجاب است و علی علیه السلام برادر و
وصی توست و او سرور و افضل آنان است؟ رسول خدا فرمود. بله. گفتند: پس اگر آن گونه که تو میپنداری باشد، به علی بگو تا
برای پسر این رییس ما دعا کند که از جوانان، زیبا و خوش رو و خوش اندام بود، و او را پیسی و [صفحه ۴۳۹ ] جذام گرفته و او
صفحه ۲۳۸ از ۳۲۶
اینک چنان سیاه شده که کسی نزدیک او نرود. و چنان مهجور مانده که کسی با او معاشرت نکند، نان را بر سر نیزه کنند و به او
دهند. رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: او را نزد من آرید. او را آوردند و رسول الله و اصحاب او در او منظرهای دلخراش
و زشت را مشاهده کردند. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: ای ابوالحسن! خدای را برای سلامتی او بخوان: زیرا خداوند
دربارهی او دعایت را مستجاب میکند، حضرت علی علیه السلام وقتی دعا کرد و از دعای خویش فراغت یافت ناگهان از آن جوان
تمام مریضیها برطرف شد و به بهترین حالت از زیبایی و جمال و خوش رویی و خوبی و خوش چهرهای که قبل از مریضی داشت،
بازگشت. رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم به جوان فرمود: به کسی که تو را از گرفتاریت نجات داد، ایمان بیاور جوان گفت:
پدرش گفت: ای محمد به من ستم کردی و پسرم را از من گرفتی، کاش .« مؤمنی صادق شد » ایمان آوردم و ایمانش خوش گردید
او خوره و جذام میداشت و همان طور که بود، میماند و در دین تو داخل نمیشد، زیرا این وضع او بر من خوشایندتر است. رسول
خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: ولی خدای بزرگ او را از این آفت رهایی داد و نعمت بهشت را بر او واجب گردانید. پدرش
گفت: ای محمد این افتخار برای تو و رفیقت نیست. بلکه زمان بهبودی او رسیده بود. و بهبود یافت و چنانچه دعای این رفیقت
در خیر مستجاب است، پس در شر نیز مستجاب است. به او بگو که برای من نفرین کند تا جذام و خوره « یعنی علی علیه السلام »
بگیرم. زیرا میدانم که با نفرین علی هرگز گرفتار جذام نمیشوم، اما از تو میخواهم به او دستور دهی این نفرین را در حق من
روشن شود که برطرف شدن آن از پسرم در اثر « همان یهودیهای حاضر » بکند، تا به این بیچارگانی که فریب تو را خوردهاند
دعای او نبوده است. رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: ای یهودی، از خدا بترس و با عافیتی که خداوند به تو داده خوش
باش و خود را به بلا و آنچه که طاقت آن را نداری گرفتار نساز و نعمت را با شکر پاسخ ده، زیرا که هر کس کفران آن کند،
محروم از آن نعمت میشود و هر کس شکرگزار باشد بیش از پیش از نعمتهای خداوند بهرهمند شود. یهودی گفت: شکر نعمت
خدا تکذیب دشمن خدا و افتراگوی بر وی است. من با این کار میخواهم به فرزندم ثابت کنم که این عافیت به خاطر آن چیزی
نیست که تو به او گفته و ادعای آن نمودی چه کم چه زیاد و آن خیری که به او رسید در اثر دعای علی، رفیق تو نبود. [صفحه
۴۴۰ ] پیامبر تبسم کرد و فرمود: گرفتیم که بهبودی پسرت در اثر دعای علی نبود، بلکه دعای وی با زمان بهبودی او مصادف شد،
فکر نمیکنی اگر علی به این بلایی که خود پیشنهاد کردی نفرینت کند و تو بدان دچار شوی، خواهی گفت آن چه که بر من
آمده در اثر نفرین او نبود، بلکه نفرین او همزمان با وقت دچار شدن من با بلا بود؟. آن یهودی گفت: این را نخواهم گفت: زیرا
این احتجاج است از سوی من به دشمن خدا دربارهی دین خدا و احتجاج خواسته شده از او بر من و خداوند، استوارتر از آن است
که به چون اویی پاسخ دهد. در این صورت او بندگان خود را گمراه کرده و آنها را به تصدیق دروغگویان فراخوانده است. رسول
الله صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:این موضوع در دعای علی نسبت به پسرت هم هست همچنان که [دعا میکنی] در نفرین بر تو
باید باشد خداوند کاری نمیکند که بندگانش در دین او به شبهه افتاده و دروغ بند بر او را تصدیق کنند. یهودی از این که
ترفندش کارساز نشد حیران ماند و گفت: ای محمد! اگر تو راستگویی، او بر من نفرین کند. رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم
به علی علیه السلام فرمود: ای ابوالحسن، این کافر جز آن که گردنکشی و طغیان و تمرد کند، چیز دیگری را پذیرا نشد، پس به
همان گونه که خود پیشنهاد کرده است، نفرینش کن و بگو خدایا او را به بلای قبلی پسرش گرفتار کن. علی علیه السلام نیز چنان
گفت و یهودی به دردی چون درد آن پسر و آن چه که از جذام و خوره در او بود دچار شد و دردها و بلاها بر او چیره شد و وی
شروع کرد به گریه و فریاد: ای محمد صدق تو را دریافتم، مرا عفو کن. رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: اگر خداوند
صداقت تو را تصدیق کند، نجاتت میدهد، ولی او میداند که تو وقتی از این وضع خارج شدی، کفرت افزون خواهد شد و اگر
خداوند در تو این حالت را سراغ داشته باشد که اگر نجاتت دهد به او ایمان خواهی آورد، با نجاتت بر تو منت خواهد نهاد که او
یهودی در این درد چهل «: آن شخصی که این روایت را از امام حسن علیه السلام نقل کرده است، گفت » . بخشندهی بزرگوار است
صفحه ۲۳۹ از ۳۲۶
سال ماند تا عبرت بینندگان و نشانهای برای اندیشمندان و جویندگان تکامل باشد و برای محمد صلی الله علیه و آله و سلم در آینده
حجتی آشکار و ماندگار باشد. همچنین پسرش برای عبرت پند گیرندگان و ترغیب کافران به ایمان و دور داشتن آنها از کفر و
عصیان؛ تندرست و با اندام و اعضایی سالم از آن پس هشتاد سال زندگی کرد. زمانی که چنین مصیبتی بر یهودی نازل شد و بلاء
از پسرش برداشته شد، پیامبر خدا طی سخنانی فرمود : [صفحه ۴۴۱ ] بندگان خدا، برحذر باشید از کفرا ن، زیرا نعمت اگر کفران
شود؛ صاحب نعمت را بدبخت میکند. و با اطاعت به سوی خدا تقرب جویید تا پاداشها بر شما کامل گرداند. زندگیهایتان را در
دنیا با درگیری با دشمنان خدا و جهاد در راه خدا کوتاه کنید تا در آخرت، در نعیم جاودان و همیشگی عمرتان دراز باشد و
اموالتان را در مصارف لازم در راه خدا بذل و بخشش کنید تا بینیازیتان در بهشت طولانی شود. پس گروهی برخاسته و گفتند: ای
رسول خدا ما مردمی ناتوان و از نظر جسمی کم بنیهایم و یارای جهاد با دشمنان را نداریم و داراییمان نیز از هزینهی جاری
پس چه کنیم؟ رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: صدقههایتان از دلها و ،« پساندازی نداریم » زندگیمان بیشتر نیست
زبانهایتان باشد گفتند: چگونه چنین شود، ای رسول خدا؟ فرمود: اما دلها، پس آنها را وقف دوستی خدا و دوستی محمد رسول
الله صلی الله علیه و آله و سلم و دوستی علی ولی الله و وصی رسول الله و دوستی برگزیدگان راه پایداری دین خدا و دوستی شیعیان
و دوستداران آنها و دوستی برادران مؤمن خود کرده و از اعتقادات دشمنان و عداوت و کینه توزی بازدارید. اما زبانها پس آن را
در ذکر خداوند بدانچه که شایستهی آن است و صلوات بر پیامبر او و خاندان پاک او به کار گیرید که خدای بزرگ شما را به
برترین درجات و مراتب عالی خواهد رساند.)
برگرفته از کتاب فرهنگ سخنان امام حسن مجتبی علیه السلام نوشته: محمد دشتی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *