احادیث و سخنان

پاسخ امام حسن (ع) به پرسشهای مرد شامی

روزی امیرالمؤمنین علی علیه السلام در یکی از کوچههای کوفه نشسته بود، مردی سلام نموده و گفت: من از رعیت و اهل بلاد تو
هستم، امام علی علیه السلام فرمود: این گونه نیست، بلکه تو با ما در جنگ بودهای. مرد شامی ضمن اعتراف امان خواست و گفت
معاویه مرا فرستاد تا دربارهی سؤالاتی که از او شده از شما توضیح و جواب بخواهم. امام علیه السلام فرمود: فرزندانم! حسن! حسین!
محمد! حاضر شوید. آنگاه رو به مرد شامی نموده فرمود: این دو (حسن و حسین علیهماالسلام) فرزندان پیامبرند و این (محمد
کسی که ریش پر پُشتی دارد، یا صاحب » حنفیه) فرزند من است. از هر کدام که میخواهی بپرس. مرد شامی گفت از ذالوفره
یعنی امام حسن علیه السلام میپرسم. او پرسید و امام علیه السلام این گونه پاسخ داد؛ فقال الشامی: کم بین « بخشش فراوان است
الحق و الباطل؟ [و کم بین السماء و الأرض] و کم بین المشرق و المغرب؟ و ما قوس قزح؟ و ما العین التی تأوی الیها ارواح
المشرکین؟ و ما العین التی تأوی الیها ارواح المؤمنین؟ و ما المؤنث؟ و ما عشره اشیاء بعضها اشد من بعض؟ فقال الحسن علیه السلام:
بین الحق و الباطل اربع اصابع فما رأیته بعینک فهو الحق و قد تسمع باذنک باطلا کثیرا. فقال الشامی: صدقت. و قال: و بین السماء و
الأرض دعوه المظلوم و مد البصر فمن قال لک غیر هذا فکذبه. قال: صدقت یابن رسول الله. قال: و بین المشرق و المغرب مسیره یوم
للشمس تنظر الیها حین تطلع من مشرقها و تنظر الیها حین تغیب من مغربها. قال الشامی: صدقت، فما قوس قزح؟ قال: ویحک لا تقل
قوس قزح، فان قزح اسم الشیطان و هو قوس الله و هذه علامۀ الخصب و امان لأهل الأرض من الغرق، و اما العین التی تأوی الیها
ارواح المشرکین فهی [صفحه ۱۲۰ ] عین یقال لها برهوت، و اما العین التی تأوی الیها ارواح المؤمنین فهی عین یقال لها سلما. و اما
المؤنث فهو الذی لا یدری اذکر هو ام انثی فانه ینتظر به فان کان ذکر احتلم و ان کان انثی حاضت و بدی ثدیها و الا قیل له بل علی
صفحه ۷۹ از ۳۲۶
الحائط فان اصاب بوله الحائط فهو ذکر و ان انتکص بوله کما ینکص بول البعیر فهی امرأه. و اما عشره اشیاء بعضها اشد من بعض
فاشد شیء خلقه الله الحجر، و اشد من الحجر الحدید [یقطع به الحجر] و اشد من الحدید النار تذیب الحدید، و اشد من النار الماء
یطفیء النار، و اشد من الماء السحاب یحمل الماء، و اشد من السحاب الریح تحمل السحاب، و اشد من الریح الملک الذی یرسلها، و
اشد من الملک، ملک الموت الذی یمیت ملک الموت، و اشد من الموت أمر الله الذی یمیت الموت. فقال الشامی: اشهد انک ابن
رسول الله حقا و ان علیا اولی بالأمر من معاویۀ ثم کتب هذه الجوابات و ذهب بها الی معاویۀ فبعثها (معاویۀ) الی ابنالأصفر فکتب
الیه ابنالأصفر: یا معاویۀ (لم) تکلمنی بغیر کلامک و تجیبنی بغیر جوابک اقسم بالمسیح ما هذا جوابک و ما هو الا من معدن النبوه
و موضع الرسالۀ و اما انت فلو سألتنی درهما ما أعطیتک [ ۱۴۷ ]. (آن مرد شامی گفت: از صاحب بخشش کلان، یعنی حسن بن علی
علیهماالسلام خواهم پرسید. امام حسن علیه السلام به او گفت: هر چه میخواهی بپرس. شامی گفت: میان حق و باطل چه فاصلهای
هست و میان آسمان و زمین چه فاصلهای؟. [صفحه ۱۲۱ ] میان مشرق و مغرب چه فاصلهای است، قوس قزح چیست؟ و جایی که
ارواح مشرکان بدان پناه برند، کدام است و چشمهای که ارواح مؤمنان بدان پناه برند، کدام است و خنثی چیست؟ و آن ده چیز که
هر کدام از دیگری سختتر است، چیست؟. امام حسن علیه السلام فرمود: فاصلهی میان حق و باطل چهار انگشت است. آنچه که به
چشمت دیدی، حق، اما آنچه که با گوش خود شنیدی، اغلب باطل است. مرد شامی گفت: راست گفتی. و فرمود: فاصلهی بین
زمین و آسمان به اندازهی دعوت مظلوم است و به اندازهی نگاه است و هر کس جز این به تو گفت، تکذیبش کن. مرد شامی
گفت: راست گفتی، ای فرزند رسول خدا. فرمود: میان مشرق و مغرب، مسافت یک روز خورشید است که هنگام دمیدن از
خاستگاه آن بدان مینگری و به هنگام پنهان شدن آن در باختر، مینگری. مرد شامی گفت: راست گفتی، پس قوس قزح [رنگین
نام شیطان است. در صورتی که رنگین کمان، کمان خداوند است « قزح » کمان] چیست؟. فرمود: مواظب باش! نگو قوس قزح. زیرا
و علامت سرسبزی و نگه دار اهل زمین از غرق شدن است. و اما جایی که ارواح مشرکان به آنجا پناهنده میشوند، جایی است که
بدان برهوت گویند و جایی که ارواح مؤمنان به آنجا پناهنده شوند، جایی است که بدان سلما گویند. اما خنثی که معلوم نیست مرد
است یا زن، پس در حال وی دقت میشود تا چنانچه مرد باشد، محتلم میشود و چنانچه زن باشد، عادت ماهانه شده و پستانش
آشکار میشود و گرنه، به او گفته میشود برو به دیوار ادرار کن! چنانچه ادرار او به دیوار بپاشد، مرد بوده، ولی اگر ادرار او
سرازیر بریزد، همچون ادرار شتر، وی زن خواهد بود. اما ده چیزی که یکی از دیگر سختترند، سختترین چیزی که خداوند
آفریده است سنگ است و سختتر از سنگ، آهن است [که با آن سنگ را میبرند] و سختتر از آهن، آتش که آهن را ذوب
میکند و سختتر از آتش آب است که آتش را خاموش میکند و سختتر از آب ابر است که آب را با خود حمل میکند و
سختتر از ابر، باد است که ابر را جابهجا میکند و سختتر از باد، فرشتهای است که آن را میراند و سختتراز آن فرشته، فرشتهی
مرگ است که فرشتهی باد را میمیراند و سختتر از فرشتهی مرگ، خود مرگ است که فرشتهی مرگ را میمیراند و سختتر از
مرگ، فرمان خدایی است که مرگ را میمیراند. [صفحه ۱۲۲ ] مرد شامی گفت: شهادت میدهم که تو حقا فرزند پیامبری و علی
علیه السلام برای ولایت امر از معاویه برتر است. مرد شامی آنگاه این پاسخها را نوشت، و آن را نزد معاویه برد. و [معاویه] آنها را به
ابناصفر فرستاد. ابناصفر به او نوشت: ای معاویه، با من، جز به سخن خود سخن مگو و جز به پاسخ خود پاسخ مده. سوگند به
مسیح که این پاسخ از آن تو نیست و جز این نیست که آنها از معدن نبوت و جایگاه رسالت، سرچشمه گرفتهاند. ولی تو اگر از من
درهمی طلب کنی، نخواهم داد.)
برگرفته از کتاب فرهنگ سخنان امام حسن مجتبی علیه السلام نوشته: محمد دشتی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *